Tabblad 01 · wetgeving en openbare cijfers

Digitalisering in de bouw: wat er op de bouwplaats verandert, en sinds wanneer

De toets op de bouwplaats, het dossier dat de aannemer overdraagt, de meldingen aan de gemeente en de open standaarden van de overheid. Nederlandse wetgeving en openbare cijfers op één plek, met een bron bij elke zin en de datum waarop we die lazen.

Een getal tussen vierkante haken leidt naar de bron onderaan de pagina. Dit is geen juridisch advies: regels veranderen, daarom staat bij elke bron de datum waarop die is gelezen.

01

Tijdlijn

De data die de digitalisering van het bouwen in Nederland markeren.

  1. IFC wordt opgenomen op de lijst van open standaarden die Nederlandse overheden moeten toepassen.[1]Bron 1: Forum Standaardisatie, IFC, datum van besluit

  2. De Omgevingswet gaat in: één wet en één digitaal loket voor informatie en aanvragen.[2]Bron 2: Rijksoverheid, De Omgevingswet

  3. De regels voor kwaliteitsborging gaan in voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1.[3]Bron 3: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering

  4. Vanaf deze datum gesloten aannemingsovereenkomsten vallen onder de plicht een consumentendossier te verstrekken.[4]Bron 4: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, overgangsrecht

02

De Wkb: de toets op de bouwplaats

Wie het bouwen controleert sinds de Wet kwaliteitsborging, voor welke bouwwerken, en wat er nog komt.

  1. Onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen wordt de toets vooraf op de bouwplannen vervangen door de toets in de praktijk: op de bouwplaats zelf, tijdens het bouwproces, door onafhankelijke kwaliteitsborgers.[5]Bron 5: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkb

  2. De regels voor kwaliteitsborging zijn op 1 januari 2024 ingegaan voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1, de laagste risicoklasse, waar bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden onder vallen.[3]Bron 3: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering

  3. Die regels gelden alleen voor nieuwbouw, permanent of tijdelijk, en niet voor verbouw.[6]Bron 6: IPLO, Bouwwerken in gevolgklasse 1

  4. De invoering van de Wkb voor verbouwingen is voorlopig uitgesteld en kent nog geen definitieve ingangsdatum.[7]Bron 7: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering

  5. Een algehele evaluatie van de Wkb staat gepland voor 2027.[8]Bron 8: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering

  6. Afhankelijk van de uitkomsten van die evaluatie volgen daarna de bouwwerken in hogere risicoklassen.[9]Bron 9: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), hogere risicoklassen

  7. De aansprakelijkheid van de bouwer voor bouwfouten wordt onder de Wkb groter.[10]Bron 10: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkb

03

Het consumentendossier

Wat de aannemer bij de oplevering moet overdragen, en waarvoor hij na de oplevering aansprakelijk blijft.

  1. De aannemer moet na afronding van een bouwproject informatie aan de opdrachtgever leveren over wat er gebouwd is, of die opdrachtgever nu professioneel of particulier is.[11]Bron 11: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb

  2. Het dossier moet worden verstrekt op het moment dat de aannemer meldt dat het werk klaar is om op te leveren. De gemeente en de kwaliteitsborger zijn er niet bij betrokken.[12]Bron 12: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb

  3. Volgens artikel 7:757a van het Burgerlijk Wetboek bevat het dossier in ieder geval tekeningen en berekeningen van het bouwwerk en de installaties, een beschrijving van de toegepaste materialen en installaties, de gebruiksfuncties, en de gegevens en bescheiden die nodig zijn voor gebruik en onderhoud.[13]Bron 13: Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:757a

  4. Opdrachtgever en aannemer kunnen afwijkende afspraken maken over het consumentendossier.[14]Bron 14: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, afspraken

  5. De plicht geldt niet voor aannemingsovereenkomsten die vóór 1 januari 2024 zijn gesloten.[4]Bron 4: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, overgangsrecht

  6. Bij aanneming van bouwwerken is de aannemer aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die niet aan hem zijn toe te rekenen (artikel 7:758 lid 4 BW).[15]Bron 15: Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:758 lid 4

04

Bouwmelding, gereedmelding en het Omgevingsloket

Wat er voor en na de bouw naar het bevoegd gezag gaat, en langs welke weg.

  1. Uiterlijk vier weken voor de start van de bouw, en niet eerder dan een jaar, gaat er een bouwmelding naar het bevoegd gezag.[16]Bron 16: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, bouwmelding

  2. De bouwmelding noemt onder meer wie de kwaliteitsborger is en met welk instrument die werkt, en bevat een risicobeoordeling en een borgingsplan.[17]Bron 17: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, inhoud bouwmelding

  3. Tijdens de bouw voert de kwaliteitsborger het borgingsplan uit en ziet hij toe op het bouwplan.[18]Bron 18: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, kwaliteitsborger

  4. Ten minste twee weken voordat het bouwwerk in gebruik wordt genomen, gaat er een gereedmelding naar het bevoegd gezag.[19]Bron 19: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, gereedmelding

  5. De gereedmelding bevat de verklaring van de kwaliteitsborger, en haar bouwtechnische onderdelen vormen samen het dossier bevoegd gezag.[20]Bron 20: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, inhoud gereedmelding

  6. Een digitale aanvraag of melding onder de Omgevingswet moet via de landelijke voorziening, zoals het Omgevingsloket, en mag niet per e-mail. Op papier indienen mag wel.[21]Bron 21: IPLO, Wanneer indienen via het Omgevingsloket verplicht is

  7. Sinds 1 januari 2024 staan de regels samen in de Omgevingswet: één wet, één digitaal loket voor informatie en aanvragen.[2]Bron 2: Rijksoverheid, De Omgevingswet

  8. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet bestaat uit lokale systemen van overheden en de landelijke voorziening, waar het Omgevingsloket onder valt.[22]Bron 22: IPLO, Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)

05

Waar de Nederlandse bouw staat

Hoe de bouw het doet in de statistiek van de digitalisering: tegenover de bouw in de EU, en tegenover de Nederlandse economie als geheel.

De bouw tegenover de economie

Zeer lage digitale intensiteitAandeel bedrijven met 10 of meer werkzame personen met een zeer lage digitale-intensiteitsindex, 2024, volgens Eurostat.[23]Bron 23: Eurostat, isoc_e_diin2, construction (F), 2024[24]Bron 24: Eurostat, isoc_e_diin2, all enterprises, 2024
Zeer lage digitale intensiteit
Bouw, Nederland
23,32%
Bouw, EU
38,5%
Alle bedrijven, Nederland
18,54%
Alle bedrijven, EU
26,35%

Alle bedrijven in de zin van Eurostat: zonder de financiële sector, landbouw en mijnbouw. Hier is lager beter.

Bedrijfssoftware (ERP, CRM of BI)Aandeel bedrijven met 10 of meer werkzame personen dat ERP-, CRM- of BI-software gebruikt, 2025, volgens het CBS.[25]Bron 25: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), bedrijfssoftware
Bedrijfssoftware (ERP, CRM of BI)
Bouw, Nederland
63%
Alle bedrijven, Nederland
69%

Alle bedrijven in de zin van het CBS: het totaal van de sectoren C tot en met N en Q.

Betaalde clouddienstenAandeel bedrijven met 10 of meer werkzame personen dat betaalde clouddiensten gebruikt, 2025, volgens het CBS.[26]Bron 26: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), clouddiensten
Betaalde clouddiensten
Bouw, Nederland
63%
Alle bedrijven, Nederland
69%

Alle bedrijven in de zin van het CBS: het totaal van de sectoren C tot en met N en Q.

Kunstmatige intelligentieAandeel bedrijven met 10 of meer werkzame personen dat kunstmatige intelligentie gebruikt, 2025, volgens het CBS.[27]Bron 27: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), AI
Kunstmatige intelligentie
Bouw, Nederland
21%
Alle bedrijven, Nederland
33%

Alle bedrijven in de zin van het CBS: het totaal van de sectoren C tot en met N en Q.

De Nederlandse bouw staat er dus beter voor dan de bouw in de EU, en loopt achter op de Nederlandse economie als geheel.[23]Bron 23: Eurostat, isoc_e_diin2, construction (F), 2024[24]Bron 24: Eurostat, isoc_e_diin2, all enterprises, 2024

De CBS-cijfers over 2025 zijn voorlopig.[28]Bron 28: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), tabeltoelichting

06

Wat digitalisering van de bouwplaats betekent

Hoe het bouwobservatorium van de Europese Commissie het begrijpt, en welke technologieën het erbij rekent.

  1. Het Europese bouwobservatorium ziet de digitalisering van de bouw als meer dan BIM alleen: ook het verzamelen van data, het automatiseren van processen en digitale informatie en analyse horen erbij.[29]Bron 29: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.1

  2. Het rapport van het observatorium uit 2021 bestudeert twaalf digitale technologieën.[30]Bron 30: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.2

  3. Hetzelfde rapport rekent de bouw tot de minst gedigitaliseerde sectoren van de economie.[31]Bron 31: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.1

Een selectie van technologieën en begrippen

Common data environment (CDE)
Een systeem voor het beheren van data en informatie.[33]Bron 33: EU BIM Task Group, Handbook for the introduction of BIM by the European Public Sector, 2017
Digitale bouwvergunningen
Het vergunningsproces geldt als een veelbelovende toepassing voor automatisering met digitale gegevens over gebouwen.[34]Bron 34: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.4
Digitaal gebouwlogboek
Een gedeelde opslag voor alle relevante gegevens van een gebouw.[35]Bron 35: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, Box 23
Sensoren
Elk apparaat dat gegevens verzamelt en een aspect van een bouwproject bewaakt: een bouwplaats, een gebouw of een machine.[36]Bron 36: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (sensors)
Internet of Things (IoT)
Het verbinden van apparaten, sensoren, voertuigen en andere uitrusting met het internet.[37]Bron 37: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (Internet of Things)
3D-scannen
Een 3D-model maken van een bestaand object of bouwwerk door het van alle kanten te scannen.[38]Bron 38: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (3D scanning)
Drones
Onbemande luchtvaartuigen met camera’s met hoge resolutie en andere scanapparatuur.[39]Bron 39: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (drones)
Robotica
Apparaten met robotarmen die repeterend werk doen, zoals het leggen van tegels of stenen.[40]Bron 40: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (robotics)
Digital twin
Een digitale weergave in realtime van een gebouw of van infrastructuur.[41]Bron 41: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (digital twin)
Virtual reality (VR)
Een gedetailleerd virtueel model van het project waarin de gebruiker zich bevindt.[42]Bron 42: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (virtual reality)
07

Wat klaar is en wat nog een pilot is

Hoe volwassen elke technologie is, volgens het rapport van het observatorium uit 2021.

  1. Sensoren meest volwassenVolwassenheid: 3 van 3

    Sensoren hebben de hoogste marktrijpheid en technologische gereedheid.[43]Bron 43: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary

  2. 3D-scannen en het Internet of Things steeds vaker gebruiktVolwassenheid: 2 van 3

    3D-scannen wordt steeds vaker gebruikt. Het Internet of Things is nog niet breed ingevoerd, maar ontwikkelt zich snel.[44]Bron 44: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary

  3. Drones, robots en 3D-printen gemengdVolwassenheid: 2 van 3

    Drones worden steeds vaker gebruikt, terwijl robots en 3D-printen nog in de ontwikkelfase zitten en alleen voor zeer specifieke, beperkte taken worden ingezet.[45]Bron 45: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary

  4. Digital twins pilotsVolwassenheid: 1 van 3

    Digital twins blijven voorlopig beperkt tot enkele pilotprojecten.[46]Bron 46: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary

  5. VR, AR en kunstmatige intelligentie in ontwikkelingVolwassenheid: 1 van 3

    Virtual en augmented reality en kunstmatige intelligentie zijn nog in ontwikkeling en nog niet marktrijp.[47]Bron 47: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary

08

BIM en open standaarden

Wat de overheid voorschrijft voor het uitwisselen van bouwwerkinformatiemodellen, en hoe het EU-observatorium de Nederlandse aanpak leest.

  1. De Europese aanbestedingsrichtlijn van 2014 laat lidstaten voor overheidsopdrachten voor werken en voor prijsvragen specifieke elektronische instrumenten eisen, zoals BIM-instrumenten.[48]Bron 48: Directive 2014/24/EU, art. 22(4)

  2. IFC staat als verplichte standaard op de lijst pas toe of leg uit: het moet worden toegepast als bestandsformaat voor de communicatie over en coördinatie van bouwwerkinformatiemodellen.[49]Bron 49: Forum Standaardisatie, IFC, lijststatus en toepassingsgebied

  3. Die verplichting geldt voor Nederlandse overheden (Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen) en instellingen uit de (semi-)publieke sector.[50]Bron 50: Forum Standaardisatie, IFC, werkingsgebied

  4. Het besluit om IFC op de lijst te plaatsen dateert van 15 november 2011.[1]Bron 1: Forum Standaardisatie, IFC, datum van besluit

  5. Het Rijksvastgoedbedrijf schrijft IFC voor via zijn eigen norm voor bouwwerkinformatiemodellen.[51]Bron 51: Forum Standaardisatie, IFC, adoptieadvies

  6. Het EU-observatorium noemt Oostenrijk en Nederland de enige twee lidstaten met een verplichte open BIM-standaard (2021).[52]Bron 52: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §2.2.3.1

  7. Het rekent Nederland tot de landen met gedeeltelijke BIM-eisen, vaak gesteld door specifieke overheidsinstanties.[53]Bron 53: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.2

  8. Het beschrijft de Nederlandse aanpak als marktgericht, zonder eigen digitaliseringsstrategie voor de bouw.[54]Bron 54: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.1

  9. Overheidsinstanties zoals het Rijksvastgoedbedrijf nemen volgens het observatorium een BIM-specificatie op in hun aanbestedingen.[55]Bron 55: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.1

  10. In zijn enquête, die het zelf onvolledig noemt, hoort Nederland bij de landen met het sterkste gebruik van sensoren.[56]Bron 56: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §2.2.1.1

  11. In Nederland begonnen de eerste experimenten met GeoBIM in de vergunningverlening, bijvoorbeeld in Rotterdam.[57]Bron 57: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.4

09

Waarom de moeite

Wat volgens onderzoek de digitalisering van de bouw drijft, en wat haar remt.

  1. Het World Economic Forum schreef in 2016 dat de bouw aarzelde om nieuwe technologie te omarmen, en dat haar arbeidsproductiviteit daardoor stagneerde.[58]Bron 58: World Economic Forum, Shaping the Future of Construction, 2016

  2. Hetzelfde rapport schatte dat een productiviteitsstijging van 1% in de bouw wereldwijd 100 miljard dollar per jaar zou kunnen besparen.[59]Bron 59: World Economic Forum, Shaping the Future of Construction, 2016, introduction

  3. Het observatorium noemt de behoefte om productiever te werken en kosten te besparen, en de vraag uit de markt, als de belangrijkste drijfveren.[60]Bron 60: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary (drivers)

  4. Het noemt de kosten van apparatuur en software, het gebrek aan geschoold personeel en het gebrek aan kennis van digitale technologie als de drie grootste belemmeringen.[61]Bron 61: European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary (challenges)

10

Begrippenlijst

De begrippen die de wet, de overheid en het Informatiepunt Leefomgeving gebruiken.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
de wet die de bouwtechnische toets van de bouwplannen naar de bouwplaats verplaatst[5]Bron 5: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkb
gevolgklasse 1
de laagste risicoklasse, waarvoor de regels voor kwaliteitsborging als eerste gelden[3]Bron 3: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering
consumentendossier, opleverdossier
het dossier over het gebouwde dat de aannemer aan de opdrachtgever overdraagt[11]Bron 11: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb[13]Bron 13: Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:757a
bouwmelding
de melding aan het bevoegd gezag, uiterlijk vier weken voor de start van de bouw[16]Bron 16: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, bouwmelding
gereedmelding
de melding aan het bevoegd gezag, ten minste twee weken voor het in gebruik nemen[19]Bron 19: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, gereedmelding
dossier bevoegd gezag
de bouwtechnische onderdelen van de gereedmelding samen[20]Bron 20: IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, inhoud gereedmelding
Omgevingsloket
het loket van de landelijke voorziening, waarlangs een digitale aanvraag of melding moet[21]Bron 21: IPLO, Wanneer indienen via het Omgevingsloket verplicht is[22]Bron 22: IPLO, Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
de lokale systemen van overheden en de landelijke voorziening samen[22]Bron 22: IPLO, Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
pas toe of leg uit
de lijst van open standaarden die overheden verplicht moeten uitvragen en toepassen[49]Bron 49: Forum Standaardisatie, IFC, lijststatus en toepassingsgebied
11

Veelgestelde vragen

Geldt de Wkb voor elk bouwwerk?

Nee. Sinds 1 januari 2024 gelden de regels voor kwaliteitsborging voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, niet voor verbouw. Voor verbouwingen is de invoering uitgesteld zonder definitieve datum, en een evaluatie staat gepland voor 2027.[3]Bron 3: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering[6]Bron 6: IPLO, Bouwwerken in gevolgklasse 1[7]Bron 7: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering[8]Bron 8: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoering

Wat moet er in het consumentendossier staan?

In ieder geval tekeningen en berekeningen van het bouwwerk en de installaties, een beschrijving van de toegepaste materialen en installaties, de gebruiksfuncties, en wat nodig is voor gebruik en onderhoud. Opdrachtgever en aannemer kunnen anders afspreken.[13]Bron 13: Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:757a[14]Bron 14: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, afspraken

Moet een melding digitaal worden ingediend?

Nee, op papier mag ook. Wie digitaal indient, moet dat via de landelijke voorziening doen, zoals het Omgevingsloket, en niet per e-mail.[21]Bron 21: IPLO, Wanneer indienen via het Omgevingsloket verplicht is

Wat moeten overheden met BIM-modellen?

IFC staat als verplichte standaard op de lijst pas toe of leg uit: het moet worden toegepast als bestandsformaat voor de communicatie over en coördinatie van bouwwerkinformatiemodellen. Dat geldt voor Nederlandse overheden en instellingen uit de (semi-)publieke sector.[49]Bron 49: Forum Standaardisatie, IFC, lijststatus en toepassingsgebied[50]Bron 50: Forum Standaardisatie, IFC, werkingsgebied

Is EMALINO een kwaliteitsborger, het Omgevingsloket of het consumentendossier?

Nee. De kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij, een digitale melding gaat via de landelijke voorziening en het consumentendossier is een plicht van de aannemer. EMALINO, de uitgever van deze pagina, is geen van deze.[5]Bron 5: IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkb[11]Bron 11: IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb[21]Bron 21: IPLO, Wanneer indienen via het Omgevingsloket verplicht is

12

Waar EMALINO past

Deze pagina wordt uitgegeven door EMALINO. Het Omgevingsloket en het DSO zijn overheidsvoorzieningen, de kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij en het consumentendossier is een plicht van de aannemer: EMALINO is geen van deze en vervangt geen van deze.

Hieronder de abonnementen van EMALINO, in zijn eigen woorden.

Gratis

€ 0/mnd

Alle functies, altijd gratis, met 1 GB opslag.

  • Onbeperkt panden, taken en projecten
  • Foto's, documenten en inventarisbeheer
  • Samenwerken met onbeperkt teamleden
  • Berichten en meldingen in de app
  • Terugkerende onderhoudsschema's
  • Facturen en creditnota's
  • Mobiele app voor iOS en Android
  • 1 GB opslag

Voor altijd gratis. Geen creditcard nodig.

Kies Gratis

Plus

€ 7/mnd

of € 70/jaar

Ruimte voor de foto's en documenten van een groeiende portefeuille, met 50 GB.

  • Alles uit Gratis
  • 50 GB opslag
  • Eigen huisstijl
  • Prioriteitsondersteuning
  • Geavanceerde rapporten

2 maanden gratis bij jaarlijkse betaling.

Kies Plus

Premium

€ 34/mnd

of € 340/jaar

Ruimte voor zwaar foto- en documentwerk, met 450 GB en prioriteitsverwerking.

  • Alles uit Pro
  • 450 GB opslag
  • Prioriteitsverwerking
  • Grootste bestandsuploads

2 maanden gratis bij jaarlijkse betaling.

Kies Premium

Business

€ 14/mnd per gebruiker

of € 140/jaar per gebruiker

Eén plek voor het hele team, met teamsamenwerking en API-toegang.

  • Alles uit Premium
  • API-toegang
  • White-label en eigen huisstijl
  • Bijlagen bij privécontacten en to-do's
  • Toegewijde ondersteuning

Prijs per plek. Neem contact op over de wensen van je team.

Kies Business
13

Bronnen

Elke bron, met de datum waarop we controleerden dat ze nog zegt wat we citeren.

  1. [1]Forum Standaardisatie, IFC, datum van besluitforumstandaardisatie.nlgelezen 11 oktober 2026
  2. [2]Rijksoverheid, De Omgevingswetrijksoverheid.nlgelezen 11 oktober 2026
  3. [3]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoeringiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  4. [4]IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, overgangsrechtiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  5. [5]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkbiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  6. [6]IPLO, Bouwwerken in gevolgklasse 1iplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  7. [7]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoeringiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  8. [8]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gefaseerde invoeringiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  9. [9]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), hogere risicoklasseniplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  10. [10]IPLO, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), doel van de Wkbiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  11. [11]IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkbiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  12. [12]IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkbiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  13. [13]Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:757awetten.overheid.nlgelezen 11 oktober 2026
  14. [14]IPLO, Consumentendossier (opleverdossier) en Wkb, afsprakeniplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  15. [15]Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:758 lid 4wetten.overheid.nlgelezen 11 oktober 2026
  16. [16]IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, bouwmeldingiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  17. [17]IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, inhoud bouwmeldingiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  18. [18]IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, kwaliteitsborgeriplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  19. [19]IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, gereedmeldingiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  20. [20]IPLO, Bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit, inhoud gereedmeldingiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  21. [21]IPLO, Wanneer indienen via het Omgevingsloket verplicht isiplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  22. [22]IPLO, Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)iplo.nlgelezen 11 oktober 2026
  23. [23]Eurostat, isoc_e_diin2, construction (F), 2024ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  24. [24]Eurostat, isoc_e_diin2, all enterprises, 2024ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  25. [25]CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), bedrijfssoftwareopendata.cbs.nlgelezen 11 oktober 2026
  26. [26]CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), clouddienstenopendata.cbs.nlgelezen 11 oktober 2026
  27. [27]CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), AIopendata.cbs.nlgelezen 11 oktober 2026
  28. [28]CBS, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2025 (86120NED), tabeltoelichtingopendata.cbs.nlgelezen 11 oktober 2026
  29. [29]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  30. [30]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.2ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  31. [31]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  32. [32]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (BIM)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  33. [33]EU BIM Task Group, Handbook for the introduction of BIM by the European Public Sector, 2017eubim.eugelezen 11 oktober 2026
  34. [34]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.4ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  35. [35]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, Box 23ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  36. [36]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (sensors)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  37. [37]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (Internet of Things)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  38. [38]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (3D scanning)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  39. [39]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (drones)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  40. [40]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (robotics)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  41. [41]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (digital twin)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  42. [42]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §1.3 (virtual reality)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  43. [43]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summaryec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  44. [44]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summaryec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  45. [45]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summaryec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  46. [46]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summaryec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  47. [47]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summaryec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  48. [48]Directive 2014/24/EU, art. 22(4)publications.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  49. [49]Forum Standaardisatie, IFC, lijststatus en toepassingsgebiedforumstandaardisatie.nlgelezen 11 oktober 2026
  50. [50]Forum Standaardisatie, IFC, werkingsgebiedforumstandaardisatie.nlgelezen 11 oktober 2026
  51. [51]Forum Standaardisatie, IFC, adoptieadviesforumstandaardisatie.nlgelezen 11 oktober 2026
  52. [52]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §2.2.3.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  53. [53]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.2ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  54. [54]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  55. [55]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  56. [56]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §2.2.1.1ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  57. [57]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, §3.2.4ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  58. [58]World Economic Forum, Shaping the Future of Construction, 2016weforum.orggelezen 11 oktober 2026
  59. [59]World Economic Forum, Shaping the Future of Construction, 2016, introductionweforum.orggelezen 11 oktober 2026
  60. [60]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary (drivers)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026
  61. [61]European Construction Sector Observatory, Digitalisation in the construction sector, 2021, executive summary (challenges)ec.europa.eugelezen 11 oktober 2026